Artikelen

Zien en zien is drie

Al had je het gezien, dat maakt het nog niet eenvoudiger. Johannes gebruikt in zijn vertelling van de opstanding van Jezus drie verschillende woorden voor “zien”. Meditatie

Geloven maakt realistisch

De boekrol Prediker is de feestrol voor het Loofhuttenfeest. En je moet dit boekje m.i. dan ook in een loofhut lezen. Dat hoeft niet letterlijk een loofhut te zijn, het kan ook een andere plek zijn.   Tekst meditatie

Inclusief denken

Dat de hemelse Vader de zon laat opgaan over goeden én slechten, dat Hij het laat regenen op rechtvaardigen én onrechtvaardigen… Laat dat eens aan óns over, en binnen de kortste keren zullen mensen te maken krijgen met onze sancties. Lees hiervan

De hamvraag

De grootste vraag, de hamvraag, was wel voor allen: waarom liet God zoveel ellende op aarde toe? Waarom greep Hij niet in? Ze bezworen hun vriend dat hij die vraag vooral aan God zou stellen. Meditatie

Kerstwereld

Als iemand mij toen had gezegd dat ik nog eens in een Dorpsjour­naal (dat vol staat van Kerst-reclame!) een andere mening ten beste zou geven, zou ik hem hartelijk uitgelachen hebben. Maar het kan verkeren. Meditatie

‘Mijn Vader! Pascha!’

Des te aangrijpender is het als we Jezus kort daarna in Gethsé­mane horen bidden om een Pascha voor Hemzelf! Meditatie

Twee wegen

In de Psalmen kun je de stem van het hart van de gelovige horen. Maar tegelijk besef je dan: daar laat zich niets forceren, daar mag ook niets geforceerd worden. Intreedienst 10 juli 1994 in de Bovenkerk te Kampen.

‘Wilhelmus van Nassouwe…’

Wat hebben we toch een merkwaardig volkslied. Hoe komen we daar aan? Waar elders ter wereld vind je een land dat als volkslied een soort psalm heeft?  Zowel qua melodie als qua inhoud Meditatie

Welaan, laten we een stad bouwen

Als een refrein horen we in Genesis 1 t/m 11 telkens weer van grensover­schrijding waaraan mensen zich schuldig maken. Zij weten hun plaats niet in het geheel van de schepping. Meditatie

Geloofs-overdracht

Geloven is niet “overdraagbaar”, dat is alleen vragend, lerend, te ontdekken. Misschien moeten wij konkluderen dat wij als volwassenen te vaak hebben gedaan alsof de “geloofsgoederen” inderdaad goederen waren. Meditatie

De zogenaamde verwerping van Israël

De vertaalde zin is niet logisch. Hoe kun je nu eerst zeggen dat iemand alleen struikelt (en “volstrekt niet” om te vallen), en daarna doen alsof hij/zij wel degelijk gevallen is? Klik hier voor het volledige artikel

Heer Jezus, als een licht zijt Gij

Op het Loofhuttenfeest werden in de tempel de grote kandelaars ontstoken, en het licht daarvan verwees naar het licht van de wolkkolom in de woestijn. Meditatie

Het meeste is duister

Maar de Bijbel is niet van gisteren. En dus is die “lamp” geen schijnwerper. Wat de dichter van Psalm 119 in zijn dagen gekend heeft zijn alleen olielampen en kaarsen. Meditatie

Onder de vijgeboom

Meditatie. Zo wordt zitten onder de vijgeboom ook een uitdrukking voor ‘studeren in de Schriften’, ‘bidden’, ‘de verborgen omgang met God’. Meditatie

‘Bindt de offerdieren dan met touwen….’?

Waar stáát dat in Psalm 118? Vanuit het Hebreeuws vertaald staat er letter­lijk: Stelt een feest samen, met dicht­bebla­derde twij­gen, aan de hoornen van het altaar. Kennelijk konden de verta­lers daar ‘geen touw aan vastknopen’. Klik hier voor deze meditatie

“Ik kán niet meer!”

Wat ben je eigenlijk aan het bewijzen? Voor wie? Hoezo zelfverloochening? Dit is zelfvernietiging. Meditatie

Hoezo, je moet hogerop?!

Je hebt je talenten niet voor niets gekregen, zeggen ze dan; je moet hogerop, zo hoog mogelijk in elk geval. Waar halen ze die wijsheid vandaan? Wie beweert dat? Het zal wel ergens uit onze cultuur en onze maatschappij komen, want daarbij sluit zo’n filosofie naadloos aan. Meditatie

Honderdrieduizend namen

“Er zou geen stelling, theologisch of anderszins, verkondigd mogen worden, die niet geloofwaardig zou zijn tegenover de brandende kinderen”. Lees het artikel hier

Vergeven moet???

En vaak genoeg doet “de tegenpartij” daar nog een schepje boven­op: ben jij nu christen; mooie christen, je vergeeft niet eens; en ik heb toch vaak genoeg gezegd dat het mij spijt! Meditatie

Het geweld van de Agagieten

Waar Israël is, daar is het altijd dichtbij: het geweld der Agagieten. Lees het boekje Esther, en je merkt dat de schrijver weet: Jood zijn, dat is bedreigd zijn. Meditatie

Een nieuwe taal

Een theoloog die iets van deze postmoderne tijd heeft voorvoeld, is Dietrich Bonhoeffer, zelf vermoord in de grote nacht over Europa. Hij voorvoelt dat christenen in de toekomst nieuwe wegen zullen moeten gaan. Artikel

A ‘big’ problem

Ik werd geschokt door de woorden van een inter­view. Om precies te zijn: twee verschillende interviews met twee verschillende artsen. Artikel

Hoe een prinses de dood vond

Je kunt moeilijk alleen de fotografen de schuld geven. Zij zijn immers de produkten van onze samenleving, en hun ‘produkt’ wordt door diezelfde samenleving weer afgenomen. Artikel

Bethlehem: plaats van licht of van donker?

Het is niet juist dat de naam van Bethlehem voor ons zo ver­bonden is met “vreugde” en “licht” vanwege de geboorte van Jezus Chris­tus. Integendeel, je kunt zelfs stellen dat het op weinig plekken in de wereld zo donker is als juist in Bethlehem! Meditatie

Een metafoor bij Pasen

Hoe kon die vogel dat weten? Hij was toch zelf ook nooit buiten de kooi geweest? Wie kon zeggen of daar wel leven was? Meditatie

Spiegels of vensters?

Een spiegel is een ruit die aan een kant is dichtgeplakt. Je kunt er niet meer doorheen zien. Dat is wat wij vaak van de bijbelwoorden maken. De bedoeling van elk bijbelwoord is echter dat het een ruit blijft, een venster om doorheen te zien. Meditatie

De blauwe draad

Het verhaal van de bloedvloeiende vrouw en de opwekking van de dochter van Jaïrus zijn altijd nauw met elkaar verweven verteld (bijv. Marcus 5:21-43). Waarschijnlijk omdat ze inhoudelijk een eenheid vormen. Meditatie

Grieks en Hebreeuws denken

Zo blijkt het dus van belang te zijn de betekenis van bijbelwoorden af te leiden uit het Hebreeuws. Doen we dat, dan blijkt de Bijbel telkens een verrassend boek dat ons een ander zicht op de werkelijkheid geeft dan het gangbare. Klik hier om artikel te lezen

Naar een onbezielde maatschappij?

Het is of zich van alles een kil systeem meester maakt met strenge gedragscodes die via rapportcijfers worden benadrukt. Niet iedereen heeft daar last van. Klik hier om artikel te lezen

Maak van Kampen een ‘slow city’

In een onthaaste stad zouden de mensen veel beter tot hun recht komen en dat is ook hard nodig. Gijsbertsen: “Als je goed om je heen kijkt zie je dat steeds meer mensen steeds minder opgewassen zijn tegen het steeds hoger wordende levenstempo”. Intervieuw

Terug naar de verwondering

Wat Bonhoeffer schildert, maakt voor mij het woord ‘kerk’ tot een ervaring. Een gebeuren dat je zo maar, onverwacht, kan overkomen. Overal waar ik als christen een medechristen ontmoet. Lees het artikel

De menselijke factor

Aandacht voor wie mensen zelf zijn – hun levenssituatie, hun zorgen en vragen, hun talenten en (on)mogelijkheden – leidt ertoe dat zij zich meer begrepen voelen en gemotiveerder hun werk doen. Lezing op diverse locatie als consultant….

Diving into the Deep

Rapport van de internationale conferentie Diving into the Deep op 3 maart 2002 van de Encounter of Worldviews Foundation.   Lees het rapport

Over Marquardt en een vergeten ijkpunt

Daarnaast is het echter ook bedoeld als een uitdaging voor die mensen die alle spreken over ‘God’ achterhaald vinden en liefst over Hem zwijgen. Juist zij lijken trouwens in eerste instantie Marquardt aan hun zijde te vinden. Lees dit artikel

Ontmoeting als ethos

Door de redactie daarom gevraagd wil ik graag reageren op de kritiek van dr. P. de Vries op het pleidooi dat dr. J.W.Kirpestein eerder in deze krant voerde in het kader van de oprichting van de stichting ‘Levensbeschouwingen in Dialoog, naar een mondiaal ethos’.   Gepubliceerd in Reformatorisch Dagblad 2002

Theologie na Auschwitz

Daarom is Auschwitz een crisis in de theologie. Wellicht nog niet een crisis in geloof. Want geloof heeft zijn eigen redenen. En ook Marquardt zingt in het eerste deel van zijn dogmatiek eerst van zijn geloof aan de hand van een kerklied. Maar wat valt er nog te theologiseren na Auschwitz?   Lees de notitie

We schieten nog steeds in eigen voet

Telkens weer wreekt zich dat de PKN nooit duidelijk heeft kunnen of willen maken wat de betekenis en de achtergrond is van de ‘onopgeefbare verbondenheid’ die zij in haar Kerkorde noemt. Artikel

Hoofddoekjes, keppeltjes, kruisjes

De partij Leefbaar Rotterdam zou, volgens mijn ochtendkrant, het liefst alle religieuze symbolen en herkenningstekens bij overheidspersoneel verwijderd zien. Lees het artikel

Islamitische jodenhaat

Niemand kan nu meer zeggen: ‘Ik heb het niet geweten’. Niemand kan zich nu nog verschuilen. De moslim niet, en de christen niet. Lees het gehele artikel hier

Weer ‘kopje onder’

De veertig-dagen-tijd is begonnen: we gaan weer ‘kopje onder’. We maken onze doop weer mee: met Hem begraven in het water van de dood om straks met Hem ook weer op te staan. Meditatie

En het geweten van Nederland?

Een diep onbehagen in onze samenleving lijkt een ongrijpbare categorie in ons land wakker te maken: de massa. Als er een nieuwe Fortuin opstaat die de juiste toon weet aan te slaan, het onbehagen weet te voeden en te kanaliseren… Klik hier

Pastoraal gesprek

De sabbat is bedoeld als een ‘paleis in de tijd’, een ‘kathedraal van rust’. We laten de wereld van ‘hebben’ en jacht en concurrentie achter ons, en stappen over de drempel van de zevende of de eerste dag de ruimte binnen die God ons gegeven heeft om tot onszelf te komen. Klik hiervoor de meditatie

De stilte breken

In de Joodse traditie leeft het verhaal dat de Tenach aanvankelijk aan Israël is overgeleverd zonder punten, zonder spaties, zonder klinkers…: één grote onverstaanbare letterbrij. Wat kunnen we daarmee? klik hier voor gehele artikel

Leven als de wind

Wat mij opnieuw verraste was dat Paulus niet aleen spreekt over het geloof in Jezus, maar vooral ook over het geloof van Jezus. En bedoeld wordt dan: zijn geloofsgehoorzaamheid, zijn leven naar het Woord van de wieg tot het graf. Meditatie

Waarom Israëlzondag?

Steeds minder mensen hebben de grote veranderingen meegemaakt in het kerkelijk denken ten aanzien van Israël kort na de Tweede Wereldoorlog. Voor het eerst werd toen door de Synode van de Nederlandse Hervormde Kerk (als eerste van welke synode ter wereld dan ook) een wezenlijke plaats gegeven aan Israël binnen het christelijk belijden. Lees dit artikel hier

Alles een gelijkenis

Van jongs af aan worden wij getraind in abstrakt denken. Abstrakt denken is eigenlijk “denken op een afstand van de dingen”. Er is geen direkte relatie. Artikel

Kerst-psalm

In de vroege kerk werd met Kerstfeest Psalm 2 gezongen. Een heftig lied uit de Joodse wereld. Over woelende en woedende volken die samenspannen tegen Israël, ze maken zich kwaad over dit volk en de God van dit volk. Meditatie

Hebben en zijn

Bij het begrip ‘ruimte’ hoort het werkwoord ‘hebben’. Wie veel heeft (omvang, bezit, macht etc), neemt veel ruimte is. Bij het begrip ‘tijd’ hoort het werkwoord ‘zijn’. Wie of wat er lang is, heeft een hoge leef-tijd. Artikel

Heden …… met mij in het paradijs

De hele machinerie rondom een kruisiging is er nu juist op gericht iemand alle waardigheid te ontnemen; je wordt ontkleed, gegeseld, tot een bloederig ‘ding’ gemaakt, geen mens meer, een naamloze. Meditatie

Zie, een zoon!

‘Kijk’, roept Lea bij zijn geboorte: ‘een zoon, een zon!’ Ru-ben: zie, een zoon. En al haar hoop en verwachting wordt in deze zoon gepersonificeerd. ‘Nobody knows the trouble I have seen’ – maar nú is er een redder. Artikel

Njupeskär

Ik wilde weg bij de mensen, weg uit de hectiek, weg uit alle pastorale verantwoordelijkheid. Ik wilde lucht, adem. Ik kreeg, verdraaid-nog-an-toe, niet eens tijd om stil te zijn, te mediteren en te bidden, met God te zijn. U leest er hiervan

Jezus als mysticus

De echte mysticus herken je aan een rijk innerlijk leven, een diepe band met God, dat gelijk op gaat met een diepe solidariteit met alle leven op aarde. Het is boeiend om het leven van Dag Hammarskjøld vanuit die optiek te bestuderen. Tekst: Jezus als mysticus

Na ons de zondvloed

Zou Al Gore het dan gewoon mis hebben? Anders zouden we toch allemaal wel anders reageren? Dan zouden we toch wel beseffen dat we ons de luxe van ruzies en oorlogen wereldwijd niet eens meer kunnen permitteren? Lees het artikel

Maarten Luther

Die schok ging afgelopen maandagmorgen ook door de ‘Rode Hoed’ te Amsterdam toen Luthers antisemitisme aan de orde was. Natuurlijk heb je de neiging om het af te doen als een uitglijder van de grote reformator. Klik hiervoor het hele artikel

Noordmans beluisterd op de verhouding Israel en kerk

‘De theologie van Noordmans behoort tot het grootste van wat deze eeuw in ons land te zien heeft gegeven’, oordeelt Akke van der Kooi. Niemand minder dan Miskotte schreef hem in correspondentie aan met ‘zeer vereerde Noordmans’ en hechtte grote waarde aan zijn oordeel. Wie was deze dr. Oepke Noordmans (1871-1956)? (Artikel voor ‘Kerk en Theologie’). Gepubliceerd in tijdschrift “Kerk en theologie” januari 2010 Lees het artikel

Jezus aan het kruis

Wij zijn niet van zaaien, wij zijn van oogsten. We willen resultaten; en snel! Wij kunnen nauwelijks meer wachten. We willen als we jong zijn ook al rijk zijn….. Lees verder

De stem van het bloed

Het gaat over bloed. Bloed, dat heeft in Israël de betekenis van: leven. Bloed-vergieten is dus: leven vernietigen, leven dat -wat…. Lees hier verder

Een God die mee valt

Wat is de zin van ons leven? Is dit bestaan van ons nog te redden van vergeefsheid en teloorgang? Kunnen wij de dood te boven komen? Meditatie

Weer enkele miljarden verder

Nu horen we al jaren over miljarden die verdampen alsof het niets is. Het gaat je voorstellingsvermogen te boven. En het staat tegelijk in schril contrast met de ‘struggle for life’ van gewone mensen bij wie geld juist een schaars goed geworden is. Artikel

Een huis om in te wonen

De Messias komt tenslotte van boven, bij God vandaan. Maar de Messias krijgt wel onderdak. Speciaal voor Hem is een huis ingericht dat al eeuwen ademt bij de Torah; in die sfeer zal Hij opgroeien. Meditatie

Het verraad

Het ergste kwaad is altijd verraad, het mes in je rug uit eigen kring. Bijzonder is dat in de Bijbel de verraders vaak moeten meewerken ten goede. Meditatie

Leg het in het oor van Jozua

Bij Exodus 17:8-16. Geen rust voor het zaad eer de strijd is gestreden. Herinner jij je Rafidim? De heuveltop met die gestalten, het Teken schreeuwend naar omhoog gestut door ankervaste handen….   Leg het in het oor van Jozua

Waar mag je een zegen over vragen?

Het ergste kwaad is altijd verraad, het mes in je rug uit eigen kring. Bijzonder is dat in de Bijbel de verraders vaak moeten meewerken ten goede. Meditatie

Groeien als kruid? Of als een ceder?

In zijn boek ‘Kennis en bevinding’ neemt K.H. Miskotte je mee door alle wedervaren van een gelovige in deze wereld. Ik geef daar graag iets van door: een fragment uit een meditatie over Psalm 92, een lied op de rustdag. Meditatie

De theologische paragraaf in de IP nota 2008

In welke context werd die paragraaf geschreven? Wat waren de achterliggende vragen? Is deze paragraaf goed geïntegreerd in het geheel van de nota? En wat heeft hij losgemaakt in de PKN? Klik hier om het artikel te lezen ofwel te downloaden

Hoop

Hoor je ’t zingen in de nacht van alle mensen in het dal, die met liederen op zoek zijn naar het licht in het heelal? Meditatie

Leven met de Stem

In zijn boek Als de goden zwijgen stelt de theoloog dr. K.H. Miskotte dat wij vergeten dat het gaat om het gesproken woord. Het gesproken woord verbindt mensen, beweegt mensen. Ook de Bijbel is nooit bedoeld als een boek om te lezen, maar altijd om vóór te lezen. Klik hier om het artikel te lezen

…het paard en zijn ruiter stortte Hij in zee.

In de Joodse traditie wordt verteld dat de HERE God zelf zo ontzet was over al die Egyptenaren die omkwamen dat Hij de engelen verbood een lofzang te zingen over deze bevrijding. Meditatie

De glorie van het Woord

Hij nam de boekrol om die te openen en te lezen, en daarin niets over te slaan. En al lezend verbindt Hij alles met zichzelf. Hij leest ook alles van jouw en mijn leven; Hij leest het allemaal. Meditatie

De brief aan de Hebreeën

De schrijver van de Hebreeënbrief noemt de heidenvolkeren nooit. Hij heeft het bij zijn ‘college’ alleen maar over ons ‘volk’ (13 x laos) en heeft zijn eigen volksgenoten voor ogen. Artikel in ‘In de Waagschaal’ (2026)